Deze week hoorde ik twee podcastafleveringen met prof. Leslie Greenberg. Hij is de belangrijkste grondlegger van de stroming die emoties herwaardeert als bron van stuurinformatie. Emoties hebben de evolutionaire functie voor ons welzijn te zorgen. Gaan de zaken de goede kant op voor me, of juist niet? Dat deel van ons brein staat altijd aan, ook als we er niet bewust bij stilstaan. De informatie is er dus al. De vraag is hoe je erbij komt.
Boos of verdrietig
Een cliënt vertelde in een sessie over zijn contact met een belangrijke ander in zijn leven. Het contact frustreerde hem. Ik vroeg of die frustratie eerder boosheid was of verdriet. Hij checkte bij zichzelf vanbinnen en wist het direct: boos ook wel, maar ten diepste vooral verdrietig.
Drie kamers
Spontaan vroeg ik hem of hij zich deze emoties kon voorstellen als kamers in een huis. Ik wilde verder komen in wat dit voor hem betekende. Hij kreeg er direct beelden bij. Het verdriet was een grote, hoge ruimte met grote ramen waar regen tegenaan sloeg. Ondanks de regen een welkome ruimte, met veel lucht en licht. De boosheid was een lager, kleiner vertrek in rood en zwart. Niet prettig, daar wilde hij niet lang blijven. En de frustratie? Dat was geen kamer. Hooguit een trapkast.
Niets hiervan hoefde hij te bedenken. Zijn systeem wist niet alleen welke emotie eronder zat, maar ook hoe die voelt, hoeveel ruimte die geeft en waar hij niet wil blijven. Frustratie was niet eens een plek om te zijn.
Wat het verdriet vertelt
Het verdriet is hier de primaire, helpende emotie. Het vertelt hem dat de huidige relatie zijn welzijn niet dient. Hij verlangt naar iets anders: andere omgangsvormen, meer waardering. Voor het eerst kon hij zich voorstellen wat deze situatie eigenlijk voor hem betekent.
Deze intelligentie van het systeem blijft me fascineren. Het woord verdriet was genoeg. De betekenis lag al klaar. Het hoefde alleen benoemd te worden.